4857 sayılı İş Kanunu ve 657 sayılı DMK hükümlerine göre doğum öncesi/sonrası izin süreleri ve haklar hesaplanır.
Doğum İzni Hakları
Doğum izni, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile düzenlenen, kadın çalışanların doğum öncesi ve sonrası ücretli izin hakkıdır.
İşçiler için doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta (112 gün) ücretli izin hakkı vardır. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi süre 10 haftaya çıkar.
Doğum sonrası isteğe bağlı olarak 6 ay (işçiler) veya 24 ay (memurlar) ücretsiz izin hakkı da bulunmaktadır. Ücretsiz izin süresince iş güvencesi devam eder.
Memurlar İçin Doğum İzni
657 sayılı DMK kapsamında memurlar için analık izni süresi 8+8 hafta olarak belirlenmiştir. Memurlar maaşlarını tam olarak almaya devam eder.
Memurlar doğumdan sonra 24 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Bu süre kıdem ve terfi hesabında dikkate alınır.
Baba memurlar için 10 gün babalık izni hakkı vardır. Bu izin doğum tarihinden itibaren kullanılmalıdır.
Doğum Öncesi İzin Kullanımı ve Esneklik
Kadın işçi isterse ve sağlık durumu uygunsa doğum öncesi 8 haftalık iznin son 3 haftasına kadar çalışmaya devam edebilir. Kullanılmayan doğum öncesi izin süreleri doğum sonrasına eklenir.
Doktorun onayı ile doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışma sürdürülebilir. Böylece doğum sonrası izin süresi 8+5=13 haftaya kadar uzayabilir.
Erken doğum halinde doğum öncesi kullanılamayan sürelerin tamamı doğum sonrasına eklenir. Doğum izni hesaplayıcıları bu esnekliği dikkate alarak hesaplama yapar.
Süt İzni ve Yarı Zamanlı Çalışma
Kadın işçilere 1 yaşından küçük çocuğu emzirmek için günde 1,5 saat süt izni tanınır. Süt izni saatleri çalışma süresinden sayılır ve ücret kesilmez.
Süt izni saatlerinin hangi saatlerde kullanılacağı işçi tarafından belirlenir. İşveren, süt izni kullanımını engelleyemez.
Doğum sonrası yarı zamanlı çalışma hakkı da bulunmaktadır. İlk doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, üçüncü ve sonraki doğumlarda 180 gün yarı zamanlı çalışma hakkı verilir. Bu sürelerde ücretin yarısı işveren, yarısı devlet tarafından karşılanır.
SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği
Doğum izni süresince işçinin ücreti doğrudan işveren tarafından ödenmez. SGK, geçici iş göremezlik ödeneği kapsamında son 3 aylık prime esas kazancın günlük ortalamasının 2/3'ünü öder.
Ödeneğe hak kazanabilmek için doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir.
Birçok işveren fark ücretini tamamlayarak çalışanın tam maaş almasını sağlar. Ancak bu yasal zorunluluk değil, işveren inisiyatifidir. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde bu konuda hüküm bulunabilir.
Doğum İzni Nasıl Hesaplanır?
- Çalışan statüsü belirlenir (işçi / memur).
- Tahmini doğum tarihi girilir.
- Doğum öncesi 8 hafta (çoğul gebelikte 10 hafta) izin başlangıcı hesaplanır.
- Doğum sonrası 8 haftalık izin bitiş tarihi hesaplanır (4857 s. İş K. md. 74 / 657 s. DMK md. 104/A).
- Yarım çalışma hakkı (60 gün) ve ücretsiz izin süresi (6 ay işçi / 24 ay memur) gösterilir.
- Toplam izin takvimi ve SGK geçici iş göremezlik ödeneği bilgisi sunulur.
Yasal Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 74 / 657 sayılı DMK md. 104/A
Sık Sorulan Sorular
Doğum izni süresi ne kadardır?
İşçiler için doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta ücretli analık izni vardır. Doğum sırasında önceki 8 hafta kullanılamamışsa tamamı doğum sonrasına aktarılır. Memurlar da aynı 16 hafta ücretli izni kullanır (657 s. DMK md. 104/A).
Memurlar için doğum izni nasıldır?
Devlet memurları doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 8 hafta ücretli analık izni kullanır. Analık izninin ardından istemeleri halinde 24 aya kadar aylıksız (ücretsiz) izin talep edebilirler. Bunun yanı sıra çocuk emzirme izni de vardır.
Çoğul gebelikte izin süresi değişir mi?
Evet. İkiz ve daha fazla gebelikte doğum öncesi izin süresine 2 hafta eklenir; bu durumda doğum öncesi izin 10 hafta olur. Doğum sonrası 8 haftalık süre ise değişmez.
Doğum izni ücreti nasıl ödenir?
İşçiler, analık izni boyunca SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği (günlük ücretin 2/3'ü) alır; işveren ayrıca ödeme yapmak zorunda değildir. Memurlar ise analık izni boyunca tam maaşlarını almaya devam eder.
Doğum sonrası yarım çalışma hakkı var mı?
Evet. 4857 s. İş K. md. 13/A gereği analık izninin sona ermesinin ardından 2 aylık çocuk için 60 gün, çoğul gebelikte 120 gün süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışma hakkı tanınmaktadır. Bu süre içinde eksik çalışma nedeniyle maaş kaybı SGK tarafından karşılanır.
Erkekler için babalık izni var mı?
Evet. 4857 s. İş K. md. 74 gereği çocuğun doğumundan itibaren işçi babalara 5 iş günü ücretli izin hakkı tanınmaktadır. Memurlar için de 657 s. DMK'da 10 gün babalık izni düzenlenmiştir.
Ücretsiz doğum izni ne kadar sürer?
İşçiler, analık izninin sona ermesinin ardından 4857 s. İş K. md. 74 kapsamında 6 aya kadar ücretsiz izin talep edebilir. Memurlar ise 657 s. DMK md. 108 gereği 24 aya kadar aylıksız izin kullanabilir.
Erken doğumda izin nasıl uygulanır?
Doğum önceki 8 haftalık süreyi kullanmadan erken doğum gerçekleşirse, kullanılamamış doğum öncesi izin doğum sonrasına eklenir; böylece toplam 16 haftalık hak korunmuş olur (4857 s. İş K. md. 74/2).
Doğum izninde kıdem tazminatına etki var mı?
Hayır. Analık izni ve ücretsiz izin süreleri kıdem tazminatı hesabında hizmet süresinden sayılır. 16 haftalık analık izni kıdeme dahildir; ancak 6 aylık ücretsiz izin süresinin hesaplanış şekli işverende çalışılan toplam süreye göre değişir.
Örnek 1: Tekil Gebelik — İşçi
Tahmini doğum tarihi 15 Haziran 2026 olan işçi:
| Doğum Öncesi İzin Başlangıcı | 21 Nisan 2026 |
| Doğum Öncesi | 56 gün (8 hafta) |
| Doğum Sonrası | 56 gün (8 hafta) |
Sonuç: Toplam 112 gün ücretli doğum izni + isteğe bağlı 6 ay ücretsiz izin hakkı.
Örnek 2: Çoğul Gebelik + Erken Doğum
İkiz bekleyen, tahmini doğum tarihi 1 Ağustos iken 15 Temmuz'da erken doğum yapan işçi:
| Doğum Öncesi Planlanan | 70 gün (10 hafta) |
| Kullanılan Doğum Öncesi | 54 gün (erken doğum) |
| Kullanılmayan | 16 gün |
| Doğum Sonrası | 56 + 16 = 72 gün |
Sonuç: Erken doğumda kullanılamayan 16 gün doğum sonrasına eklenerek toplam 72 gün doğum sonrası izin kullanılır.
Erken Doğum Durumu
Doğum öncesi kullanılamayan izin süreleri doğum sonrasına eklenir.
Süt İzni
Doğumdan sonra 1 yıl boyunca günde 1,5 saat süt izni hakkı vardır. Ücret kesilmez.
İş Güvencesi
Doğum izni süresince ve ücretsiz izin süresince iş sözleşmesi feshedilemez. Fesih geçersiz sayılır.
SGK Prim Şartı
Geçici iş göremezlik ödeneği için doğum öncesi 1 yılda en az 90 gün prim ödenmiş olmalıdır.
İlgili Hukuki Terimler
- Analık İzni
- Doğum öncesi ve sonrası ücretli izin süresinin tamamını kapsayan izin türüdür.
- Ücretsiz İzin
- Doğum sonrası isteğe bağlı olarak kullanılabilen, ücret ödenmeyen ancak iş güvencesi devam eden izindir.
- Süt İzni
- 1 yaşından küçük çocuğu emzirmek için verilen günlük 1,5 saatlik izindir.
- Geçici İş Göremezlik Ödeneği
- SGK tarafından doğum izni süresince ödenen günlük kazancın 2/3'ü tutarında ödenektir.
- Yarı Zamanlı Çalışma
- Doğum sonrası belirli süre günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışma hakkıdır.
İlgili Hesaplama Araçları
Yasal Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 74
- 657 sayılı DMK