Mahkeme Harcı Hesaplama 2026

Mahkeme Harcı Nedir? Temel Hukuki Çerçeve

492 sayılı Harçlar Kanunu ve buna bağlı (1) Sayılı Tarife "A) Mahkeme Harçları" bölümü, hukuk, ceza ve ticaret mahkemelerindeki yargı harçlarının türünü, oranını ve ödeme zamanını düzenler. Yargı harcı, devletin sunduğu yargı hizmetinden yararlananlardan aldığı kamu geliridir.

Mahkeme harçları beş ana kategoride incelenir: I. Başvurma harcı (maktu), II. Celse harcı, III. Karar ve ilam harcı (nispi veya maktu), IV. Temyiz ve istinaf harcı, V. Keşif harcı. Dava açarken avukatın bilmesi gereken iki kritik kalem başvurma harcı ile peşin karar/ilam harcıdır.

Mahkeme harçları her yıl Harçlar Kanunu'nun mükerrer 138. maddesi uyarınca yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Bu nedenle hesaplamanın davanın açıldığı yılın tarifesiyle yapılması zorunludur.

Başvurma Harcı (Maktu) ve Ödeme Zamanı

Başvurma harcı, dava açarken konudan bağımsız olarak ödenecek sabit (maktu) tutardır. Sulh mahkemelerinde ayrı, asliye hukuk ve ticaret mahkemelerinde ayrı başvurma harcı uygulanır. Bu harcın ödenmemesi halinde dava işleme konulmaz.

Başvurma harcını davacı öder. Davalıya yargılama giderleri çerçevesinde yansıtılır. Adli yardım kararı alan davacılar başvurma harcından muaftır. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi güvence tedbirleri için de ayrı maktu harç ödenir.

Birden fazla davacının birlikte dava açması halinde tek başvurma harcı yeterlidir. Ancak her bağımsız dava için ayrı başvurma harcı ödenir. Karşılık (reconventional) dava için davalı da ayrıca başvurma harcı yatırır.

Nispi Harç ve Peşin 1/4 Kuralı

Konusu para olan veya para ile ölçülebilen davalarda nispi harç uygulanır. Karar ve ilam harcı olarak da adlandırılan nispi harç, hüküm altına alınan uyuşmazlık konusu değer üzerinden (1) Sayılı Tarife uyarınca belirlenen oran üzerinden hesaplanır. Bu oran her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

Nispi harcın 1/4'ü dava açılırken peşin olarak yatırılır; geri kalan 3/4 karar aşamasında ödenir (Harçlar Kanunu md.28). Peşin harç yatırılmadan dava açılamaz. Peşin harcın hesaplanması: nispi harç tutarı / 4. Örnek: 1.000.000 TL'lik davada nispi harç tahminen 68.310 TL (binde 68.31 oranıyla), peşin harç ise yaklaşık 17.077 TL olarak hesaplanır.

Önemli uygulama notu: Kısmen kabul halinde, karar aşamasında yalnızca hükmedilen kısım için harç tamamlanır; fazla yatırılan peşin harç iade edilir (md.31). Bu nedenle iade talebini dava sonunda takip etmek gerekir.

Maktu Harçlı Dava Türleri

Değeri para ile ölçülemeyen davalarda maktu harç uygulanır. Boşanma, soybağının reddi, vesayet, tahliye, müdahalenin men'i gibi davalar maktu harçlıdır. Maktu harcın tamamı dava açılırken ödenir; peşin/karar ayrımı yapılmaz.

Hukuki dikkat: Maktu harçlı bir davaya para taleplerinin eklenmesi harcı dönüştürür. Eklenen para taleplerinin değeri üzerinden nispi harç hesaplanarak maktu harca eklenir. Örneğin boşanma + 100.000 TL maddi tazminat talepli davada hem maktu boşanma harcı hem de 100.000 TL üzerinden nispi peşin harç ödenir.

Tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi (şuii izale) gibi gayrimenkul aynına ilişkin davalarda gayrimenkulün değeri üzerinden nispi harç hesaplanır. Değer tespiti kritik önem taşır; düşük beyan halinde mahkeme değer tespit ettirir (HK md.30).

Davadan Feragat, Sulh ve Kabul Halinde Harç Avantajı

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi, davadan feragat, davayı kabul ve sulh hallerinde harç konusunda önemli bir avantaj öngörür: İlk celsede feragat/kabul/sulh halinde karar harcının yalnızca 1/3'ü alınır; ilk celseden sonra gerçekleşirse 2/3'ü alınır.

Pratik avukatlık notu: Sulhun ilk celsede gerçekleşmesi yargılama giderlerini önemli ölçüde düşürür. Taraflar arasında anlaşma sağlanmışsa ilk celse beklenmeden dilekçeyle sulh bildirimi yapılabilir; bu sayede harç avantajından yararlanılır.

Davanın kısmen kabulü halinde harç, hükmedilen değer üzerinden hesaplanır. Davacı taraf için fazla yatırılan peşin harç, davanın sonunda iade talebine konu edilebilir (HK md.31). 5 yıllık iade süresi kaçırılmamalıdır.

Harç Muafiyetleri: İşçi, Nafaka, Adli Yardım

Harçlar Kanunu ve özel kanunlar çeşitli harç muafiyetleri öngörür. İş mahkemelerinde en önemli pratik muafiyet: Hükmolunan alacağı alana kadar işçi tarafı harçtan muaftır (HK md.33). İşçi dava açarken harç ödemez; harç davanın sonucuna göre işveren aleyhine hükmedilebilir.

Diğer önemli muafiyetler: Değeri 50 TL'nin altında kalan dava ve takipler (md.13/a), aylık 100 TL'nin altındaki nafakalara ait dava ve takipler (md.13/c), adli yardım kararı bulunan taraflar, genel bütçeye dahil idarelerin işlemleri (md.13/j).

Vakıf ve dernekler kural olarak harç muafiyetinden yararlanmaz. Bazı özel kanun hükümleri ek muafiyetler öngörebilir. Tüketici davaları gibi özel alanlarda muafiyet kurallarını dava açmadan kontrol etmek gerekir.

Dava Değerinin Hatalı Beyanı ve Sonuçları

Dava dilekçesinde belirtilen değer, harcın ve nispi vekalet ücretinin matrahını oluşturur. Değerin gerçek değerden düşük beyan edilmesi halinde mahkeme harç ikmali için süre verir (HK md.30). Bu süre içinde eksik harç tamamlanmadığında dava takipsiz bırakılmış sayılır.

Avukatlık pratiği notu: Dava değerinin "belirtilmesi gerekmez" şeklinde muğlak bırakılması yalnızca belirsiz alacak davasına (HMK md.107) özgüdür. Normal alacak davalarında değer belirtme zorunludur; belirtmemek davacıya süre verdirmek ve gecikme yaratır.

Dava sürecinde bilirkişi raporuyla tespit edilen değer dava dilekçesindeki değerden yüksekse ve davacı talebi artırmak istiyorsa [ıslah](/hesaplamalar/islah-harci) gerekir. Islah yapılmadan yalnızca dava dilekçesindeki değer hüküm altına alınır.

İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz Harcı

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları için başvurma harcından ayrı maktu bir tedbir/haciz harcı ödenir (HK Tarife I/III-d). Bu harç, tedbir talebi reddedilse dahi iade edilmez.

İhtiyati tedbir talep eden davacı, tedbir harcını teminatla birlikte yatırır. Tedbir kararının kaldırılması veya davanın reddi halinde salt tedbir/haciz harcı iade edilmez; yargılama gideri yargılama sonucuna göre paylaştırılır.

Asıl dava açılmadan ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talebinde bulunulması mümkündür (HMK md.389, İİK md.257). Bu durumda da ilgili harç ödenmesi zorunludur.

Karar Aşamasında Harç Tamamlama ve İade

Kısmi karar halinde harç, hükmedilen tutar üzerinden hesaplanır; fazla ödenen harç iadeye konu olur. Davacı yargılama sonunda hükmedilen miktarın gerektirdiği harcı ödeyip fazlasının iadesini isteyebilir.

Harç iadesi talebi, harcı ödeme tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılmalıdır (HK md.31). İade vergi dairesine yapılan başvuruyla gerçekleşir. Avukat zaman aşımı süresini müvekkili adına takip etmelidir.

Davalı kazandığında peşin harç davacıya iade edilmez; iade hakkı davacıya aittir. Davalı aleyhine hükmolunan yargılama giderlerine mahkeme resen hükmeder; bu çerçevede harç miktarı da yargılama gideri olarak davalıya yüklenir.

Mahkeme Harcı Nasıl Hesaplanır?

1. Dava türü ve mahkeme belirlenir (asliye hukuk, ticaret, iş vb.).
2. 492 s. Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife esas alınır.
3. Başvurma harcı (maktu) ve nispi harç oranı tespit edilir.
4. Peşin harç = Nispi harcın 1/4'ü olarak hesaplanır.
5. Bakiye nispi harç karar aşamasında tamamlanacak tutar olarak gösterilir.
6. Toplam harç (başvurma + nispi + karar harcı) dökümlü oluşturulur.

Yasal Dayanak: 492 sayılı Harçlar Kanunu — (1) Sayılı Tarife

Sık Sorulan Sorular

Örnek 1: 750.000 TL Alacak Davası — Harç Hesabı

750.000 TL alacak (eda) davasında dava açılışında ödenecek harç kalemleri:

Sonuç: Dava açılırken peşin harç ve başvurma harcı yatırılır. Kalan harç karar aşamasında tamamlanır. Güncel oran için hesaplama aracını kullanınız.

Örnek 2: Boşanma Davası + Manevi Tazminat Talebi

Boşanma davası (maktu) + 100.000 TL manevi tazminat talepli dava:

Sonuç: Maktu dava türlerine eklenen para talepleri için ayrıca nispi harç hesaplanır.

Örnek 3: İş Davası — İşçi Dava Açarken Harç Ödemez

İşçi tarafından açılan 250.000 TL kıdem + ihbar tazminatı davası:

Sonuç: İş mahkemelerinde işçi tarafı dava açarken harç ödemez. Bu muafiyet dava sonucuna bağlı olarak işlev görür.

Peşin Harç Yatırmadan Dava Açılamaz

Nispi harcın 1/4'ü dava açılırken ödenmezse dava işleme konulmaz. Mahkeme tamamlama için süre verir; süresi içinde tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

İlk Celsede Sulh = Harç Avantajı

İlk celsede gerçekleşen sulh, feragat veya kabul halinde karar harcının yalnızca 1/3'ü alınır. Taraflara önemli maliyet avantajı sağlar.

İşçi Dava Açarken Harç Ödemez

İş mahkemelerinde işçi tarafı HK md.33 uyarınca dava açarken harçtan muaftır. Harç davanın sonucuna bağlıdır.

Harç İadesi 5 Yılda Zamanaşımına Uğrar

Fazla ödenen harçların iadesi için 5 yıllık süre mevcuttur. Bu süreyi takip etmek avukatın sorumluluğundadır.

Güncel Tarife ile Hesaplayın

Harç oranları her yıl güncellenir. Hesaplamada davanın açıldığı yılın tarifesi esas alınır. Hakhesap hesaplama aracı güncel tarifeyi kullanır.

İlgili Hukuki Terimler

Nispi Harç

Dava değeri üzerinden belirli bir oran uygulanarak hesaplanan harçtır. Konusu para olan davalarda uygulanır.

Maktu Harç

Değeri para ile ölçülemeyen davalarda (boşanma, tahliye vb.) sabit olarak belirlenen harçtır.

Peşin Harç

Nispi harcın 1/4'ü olup dava açılırken ödenen kısımdır. Karar aşamasında kalan 3/4 tamamlanır.

Karar/İlam Harcı

Davanın sonuçlanması aşamasında hükmedilen değer üzerinden hesaplanan ve tamamlanan harçtır.

Başvurma Harcı

Dava açılırken dava türünden bağımsız olarak ödenen maktu harçtır. Sulh ve asliye mahkemelerinde tutarı farklıdır.

Adli Yardım

Mali durumu davayı karşılayacak düzeyde olmayan kişilere mahkemece tanınan, mahkeme giderlerinden muafiyet veya erteleme kararıdır.

İlgili Hesaplama Araçları

• İstinaf Harcı Hesaplama 2026
• Temyiz Harcı Hesaplama 2026
• Vekalet Ücreti Hesaplama 2026 — AAÜT Tarifesi + KDV Dahil

İlgili Hukuki Terimler

• Nispi Harç
• Maktu Harç
• Başvurma Harcı
• Yargılama Giderleri

Tüm Hukuki Terimler →

Yasal Kaynaklar

• 492 sayılı Harçlar Kanunu
• (1) Sayılı Tarife — Yargı Harçları