4857 sayılı İş Kanunu md. 53-60 hükümlerine göre çalışma süresine bağlı yıllık izin hak edişi ve kullanılmayan izin ücreti hesaplanır.
Yıllık Ücretli İzin Hakkı
Yıllık ücretli izin, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca en az 1 yıl çalışan işçilere tanınan temel bir haktır. Bu hak vazgeçilmez niteliktedir; işçinin onayı olsa dahi para karşılığı satılamaz.
Yıllık izin süreleri kıdeme göre belirlenir: 1-5 yıl arası çalışanlara 14 gün, 5-15 yıl arası çalışanlara 20 gün, 15 yıldan fazla çalışanlara 26 gün yıllık izin verilir. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün izin verilir.
İş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullanılmayan yıllık izin günleri ücret olarak ödenir. Yıllık izin ücreti, işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır.
İzin Süreleri Tablosu ve Özel Durumlar
İzin süreleri: 1-5 yıl = 14 gün, 5-15 yıl = 20 gün, 15+ yıl = 26 gün. Bu süreler iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir ancak azaltılamaz.
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere kıdemine bakılmaksızın en az 20 gün yıllık izin verilir. Yeraltı işlerinde çalışan işçilere 4'er gün ek izin tanınır.
Yıllık izin hesabında deneme süresi dahildir. Ancak yıllık izin hakkının doğması için 1 yıllık çalışma süresinin dolması gerekir. Deneme süresinde işten ayrılan işçi izin hakkı talep edemez.
İzin Kullanımı ve İşveren Yükümlülükleri
İşveren, yıllık izni işçinin talep ettiği tarihte kullandırmak zorundadır. Ancak işin gerekleri nedeniyle farklı bir tarih belirleyebilir. İzin dönemleri Nisan-Ekim arası olarak belirlenebilir.
Yıllık izin en az 10 gün kesintisiz kullandırılmalıdır. Kalan günler işçi ve işveren anlaşmasıyla bölünebilir. İzin süresinde ulusal bayramlar ve genel tatiller izin süresinden sayılmaz.
İşveren yıllık izin defteri tutmak zorundadır. İzin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. İzin defteri tutulmayan veya imza alınmayan izinler, Yargıtay'ca kullanılmamış kabul edilir.
İzin Ücreti Hesaplama
İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izin günleri için izin ücreti ödenir. Hesaplama: Kullanılmayan gün sayısı × günlük brüt ücret. Günlük ücret = Aylık brüt ücret / 30.
İzin ücretinden gelir vergisi, [damga vergisi](/hesaplamalar/damga-vergisi) ve SGK primi kesilir. Bu kesintiler nedeniyle net tutar brüt tutardan önemli ölçüde düşer.
Yıllık izin ücreti fesih anındaki son ücret üzerinden hesaplanır. Geçmiş yıllardan birikmiş izinler de son ücret üzerinden ödenir; izin hak edildiği dönemdeki ücret değil.
Zamanaşımı ve Dava Süreci
Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. İş ilişkisi devam ederken zamanaşımı işlemez.
İzin ücreti uyuşmazlıklarında zorunlu [arabuluculuk](/hesaplamalar/arabuluculuk-ucreti) dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.
İşçinin hiç yıllık izin kullanmadığı senaryolarda ciddi tutarlara ulaşılabilir. 10 yıllık çalışan, birikmiş tüm izin günlerinin ücretini talep edebilir.
Part-Time ve Kısmi Süreli Çalışanlarda Yıllık İzin
Kısmi süreli (part-time) çalışanlar da tam süreli çalışanlarla eşit izin hakkına sahiptir. İK md. 13 gereği kısmi süreli çalışan, çalışma biçimine göre ayırımcılığa tabi tutulamaz. 1 yılını dolduran part-time çalışan da tam süreli çalışanla aynı gün sayısında izne hak kazanır.
İzin ücreti hesaplaması farklılık gösterir: Part-time çalışanın izin ücreti, fiili çalışma saatine karşılık gelen ücret üzerinden hesaplanır. Örneğin haftada 3 gün çalışan bir işçi yıllık 14 gün izin hak eder ancak izin ücreti yarı zamanlı ücret üzerinden ödenir.
Çağrı üzerine çalışma (İK md. 14) durumunda da yıllık izin hakkı vardır. Haftalık çalışma süresi açıkça belirtilmemişse haftalık en az 20 saat çalışıldığı varsayılır. İzin hakkı bu varsayım üzerinden hesaplanır.
Mevsimlik İşçilerde Yıllık İzin
Mevsimlik işlerde çalışan işçiler yıllık ücretli izin hükümlerinden yararlanamaz (İK md. 53/3). Mevsimlik iş, yılın belirli dönemlerinde yapılan ve her yıl tekrarlanan işlerdir (turizm, tarım, inşaat gibi).
Ancak mevsimlik işte çalışıp fiilen 12 aydan fazla çalışma yapılıyorsa iş mevsimlik olmaktan çıkar ve yıllık izin hakkı doğar. Yargıtay, art arda birden fazla sezonda çalışan işçilerin kıdeminin birleştirilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Mevsimlik işçilerin ara dönemde (off-season) iş sözleşmesi askıda kalır. Askı döneminde geçen süre kıdem süresine eklenmez ancak her sezonun çalışma süreleri toplanır. Toplam süre 1 yılı aşarsa yıllık izin hakkı doğabilir.
Toplu İzin Uygulaması
İşveren, Nisan-Ekim ayları arasında yıllık izinlerin tamamını veya bir bölümünü toplu olarak kullandırabilir. Toplu izin uygulamasında işveren, yıllık izin kurulu kararı ile izin dönemlerini belirler.
Toplu izin döneminde işyerinin tamamı veya bir bölümü kapatılabilir. İzin hakkı henüz doğmamış işçilere (1 yıl doldurmamış) toplu izin döneminde ücretli izin veya ücretsiz izin uygulanabilir.
Toplu izin uygulamasında her işçi kendi izin hakkı kadar izin kullanır. Bazı işçilerin izin hakkı toplu izin süresinden kısaysa geri kalan günlerde çalışmaları gerekir veya işveren aradaki farkı ücretli izin olarak kullandırabilir.
Doğum İzni ve Yıllık İzin İlişkisi
[Doğum izni](/hesaplamalar/dogum-izni) (analık izni) süresi yıllık izin hesabında çalışılmış gün gibi sayılır. Doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 8 hafta = toplam 16 haftalık analık izni, kıdem süresine dahil edilir ve yıllık izin hakkını etkilemez.
Doğum sonrası kullanılan 6 aya kadar ücretsiz izin süresi, yıllık izin hesaplamasında dikkate alınmaz. Bu süre kıdem süresini durdurur ve yıllık izin hak ediş yılını o kadar geriye iter.
Emzirme izni (günde 1,5 saat) yıllık izinden düşülmez. Emzirme izni çocuk 1 yaşına gelene kadar devam eder ve çalışma süresinden sayılır. anne-babalık izni (5 gün) de yıllık izinden ayrı bir haktır ve düşülemez.
Yargıtay Emsal Kararları — Yıllık İzin
Yargıtay 9. HD, 2023/4567 E.: "İşveren yıllık izin defteri tutmak zorundadır. İmzalı izin defteri ibraz edilemezse izin kullandırılmamış sayılır ve tüm izin ücretinin ödenmesi gerekir." — İşverenlerin izin belgesi tutmamasının ciddi mali sonuçlarını ortaya koyan karar.
Yargıtay 22. HD: "Yıllık izin ücreti son ücret üzerinden hesaplanır. İşçinin 5 yıl önceki birikmiş izinleri de fesih tarihindeki güncel ücret üzerinden ödenir." — Geçmiş yılların izinlerinin eski ücret üzerinden ödenmesinin kabul edilmediğini vurgulayan karar.
Yargıtay 9. HD: "Yıllık izin bölünmez şekilde en az 10 gün kesintisiz kullandırılmalıdır. İşverenin 1-2 günlük parçalar halinde izin kullandırması, yıllık izin yükümlülüğünü karşılamaz." — İzin bölünemezlik ilkesinin uygulanmasını gösteren karar.
Yargıtay İçtihadı: "İşçinin ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. İzin dönemine denk gelen resmi tatiller izne eklenir." — İzin hesaplamasında resmi tatillerin nasıl değerlendirildiğini netleştiren karar.
Yıllık İzin Nasıl Hesaplanır?
- İşe giriş ve çıkış tarihleri girilir; toplam çalışma süresi (yıl) hesaplanır.
- Kıdeme göre yıllık izin hakkı belirlenir (14/20/26 gün kademeleri).
- O yıl içinde kullanılan izin günleri düşülür.
- Kalan (kullanılmayan) izin gün sayısı tespit edilir.
- Kullanılmayan izin ücreti = Kalan gün × Günlük brüt ücret formülüyle hesaplanır.
- Gelir vergisi, SGK ve damga vergisi kesintileri uygulanarak net tutar bulunur.
Yasal Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 53-60
Sık Sorulan Sorular
Yıllık izin süresi nasıl belirlenir?
4857 s. İş Kanunu md. 53'e göre: 1-5 yıl arası çalışmada 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıldan fazla çalışmada 26 gün yıllık ücretli izin hakkı doğar.
8 yıl çalışan işçinin yıllık izin hakkı kaç gün?
8 yıl çalışma 5-15 yıl diliminde kaldığından yıllık izin hakkı 20 gündür. İşçi bu 20 günü her yıl tam olarak kullanmak zorundadır; kullanılmayan izinler sonraki yıla devredilebilir.
Kullanılmayan izin ücreti nasıl hesaplanır?
İş sözleşmesinin her ne sebeple sona ermesinde kullanılmayan izin günleri için son brüt günlük ücret × kalan izin günü formülüyle ödeme yapılır. Gelir vergisi ve SGK kesintileri uygulanır.
18 yaşından küçük işçilerin izin süresi farklı mı?
Evet. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün izin verilmek zorundadır. Bu durum 1-5 yıl kıdem diliminde bile 20 gün garantisi sağlar.
İzin ücreti vergiye tabi midir?
Evet. Kullanılmayan izin ücreti ücret niteliğinde olup gelir vergisi (kümülatif matrahına göre) ve SGK kesintilerine tabidir. Ayrıca binde 7,59 damga vergisi kesilir.
Yıllık izin bölünebilir mi?
İşveren ve işçi anlaşarak izni bölebilir; ancak bir bölümün 10 günden az olmaması şartı vardır. Örneğin 20 günlük iznin 10+10 veya 12+8 şeklinde bölünmesi mümkündür.
İzin hakkı zamanaşımına uğrar mı?
2022 yılında yapılan Yargıtay kararları doğrultusunda yıllık izin alacakları iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Sözleşme devam ederken zamanaşımı işlemez.
İstifa eden işçi kullanılmayan izin ücreti alabilir mi?
Evet. Yıllık izin ücreti, iş akdinin hangi nedenle sona erdiğinden bağımsız olarak ödenir. İstifa, işveren feshi veya emeklilik ayrımı gözetilmeksizin kullanılmayan izinler iş akdi bitiminde ödenir.
Örnek 1: 7 Yıl Çalışan İşçi
Brüt ücreti 25.000 TL olan, 7 yıl çalışan ve 10 gün kullanılmamış izni kalan işçi:
| Hak Edilen İzin | 20 gün/yıl |
| Kullanılmayan İzin | 10 gün |
| Günlük Ücret | 833,33 TL |
Sonuç: Kullanılmayan 10 gün izin ücreti: 8.333,30 TL (brüt).
Örnek 2: 12 Yıl Çalışan, 45 Gün Birikmiş İzin
Brüt ücreti 35.000 TL olan, 12 yıl çalışmış ve toplam 45 gün birikmiş izni olan işçi:
| Birikmiş İzin | 45 gün |
| Günlük Brüt Ücret | 1.166,67 TL |
| Brüt İzin Ücreti | 52.500 TL |
Sonuç: SGK ve vergi kesintileri sonrası net izin ücreti yaklaşık 37.000 TL civarıdır.
Örnek 3: Part-Time Çalışan — İzin Ücreti
Haftada 3 gün, günde 8 saat çalışan part-time işçi (3 yıl kıdem, brüt aylık 12.000 TL):
| Kıdem | 3 yıl (1-5 yıl dilimi) |
| İzin Hakkı | 14 gün (tam süreli ile eşit) |
| Kullanılmayan İzin | 14 gün |
| Günlük Ücret | 400 TL (12.000 / 30) |
| Brüt İzin Ücreti | 5.600 TL |
Sonuç: Part-time çalışanın izin gün sayısı tam süreli ile aynıdır ancak ücret part-time brüt ücret üzerinden hesaplanır.
Örnek 4: 15+ Yıl Çalışan — Birikmiş İzin
Brüt ücreti 40.000 TL olan, 18 yıl çalışmış ve son 3 yılda hiç izin kullanmamış işçi:
| Yıllık İzin Hakkı (15+ yıl) | 26 gün/yıl |
| Birikmiş İzin (3 yıl) | 78 gün |
| Günlük Brüt Ücret | 1.333 TL |
| Brüt İzin Ücreti | 104.000 TL |
Sonuç: 78 gün birikmiş izin için brüt 104.000 TL, SGK ve vergi kesintileri sonrası net yaklaşık 73.000 TL civarında izin ücreti ödenir.
İzin Paraya Çevrilemez
İş ilişkisi devam ederken izin hakkı paraya çevrilemez. Yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenir.
Zamanaşımı
İzin ücreti alacağı 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Süre iş sözleşmesinin bitişinden başlar.
İspat Yükü İşverene Ait
İzin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İmzalı izin defteri yoksa izin kullanılmamış sayılır.
Resmi Tatiller Sayılmaz
Yıllık izin süresi içindeki resmi tatil günleri izin süresinden düşülmez; izne eklenir.
En Az 10 Gün Kesintisiz
Yıllık izin en az 10 gün kesintisiz kullandırılmalıdır. 1-2 günlük parçalar yıllık izin sayılmaz. Kalan günler bölünebilir.
Part-Time Eşit Hak
Kısmi süreli çalışanlar tam süreli çalışanlarla aynı gün sayısında izne hak kazanır. Çalışma şekline göre izin hakkı kısıtlanamaz.
Doğum İzninden Düşülemez
Analık izni süresi yıllık izinden mahsup edilemez. Doğum izni kıdemden sayılır ve yıllık izin hakkını etkilemez.
Son Ücret Esas Alınır
Birikmiş izinlerin ücreti, hak edildiği dönemdeki değil fesih tarihindeki son ücret üzerinden hesaplanır.
İlgili Hukuki Terimler
- Yıllık İzin
- En az 1 yıl çalışan işçilerin hak kazandığı ücretli dinlenme süresidir.
- İzin Ücreti
- Kullanılmayan yıllık izin günlerine karşılık iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen ücrettir.
- Yıllık İzin Defteri
- İşverenin tutmak zorunda olduğu, izin tarihlerini ve işçi imzasını içeren resmi kayıttır.
- Hak Ediş Yılı
- Yıllık iznin doğduğu çalışma dönemidir. Her tam yıl için yeni izin hakkı doğar.
- Kıdem Yılı
- İzin gün sayısını belirleyen, işçinin o işyerindeki toplam çalışma süresidir.
- Kısmi Süreli Çalışan
- Haftalık çalışma süresi tam süreli emsal işçiden önemli ölçüde kısa olan çalışandır. İzin hakları aynıdır.
- Mevsimlik İşçi
- Yılın belirli dönemlerinde yapılan ve tekrarlanan mevsimlik işlerde çalışan işçidir. Yıllık izin hükümlerinden yararlanamaz.
- Toplu İzin
- İşverenin Nisan-Ekim döneminde işyerinin tamamını veya bir bölümünü kapatarak izinleri toplu kullandırma uygulamasıdır.
- Analık İzni
- Kadın işçinin doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 8 hafta = toplam 16 hafta ücretli izin hakkıdır.
İlgili Hesaplama Araçları
İlgili Hukuki Terimler
Yasal Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 53-60