Arabuluculuk Ücreti Hesaplama 2026

Arabuluculuk Nedir ve Hukuki Dayanağı

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK), Türk hukukunda arabuluculuğun temel yasal çerçevesini oluşturur. Kanuna göre arabulucu; hukuki uyuşmazlıklarda taraflara bağımsız ve tarafsız şekilde görüşme, müzakere ve uzlaşma süreci yürüten, kendi kararını taraflara dayatmayan bir üçüncü kişidir.

Türk hukukunda iki tür arabuluculuk mevcuttur. İhtiyari arabuluculukta taraflar kendi iradeleriyle herhangi bir uyuşmazlık için arabulucuya başvurabilir. Zorunlu (dava şartı) arabuluculukta ise kanun, belirli dava türlerinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvuruyu mecburi kılmaktadır. Zorunlu arabuluculuk yapılmadan açılan dava, hakim tarafından usulden reddedilir.

[Vekalet ücreti](/hesaplamalar/vekalet-ucreti) gibi arabuluculuk ücreti de avukatlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Avukat, arabuluculukta taraf vekili sıfatıyla müvekkilini temsil eder ve AAÜT'ün arabuluculuk hükümleri çerçevesinde ayrı bir vekalet ücretine hak kazanır.

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı: Hangi Davalar Zorunlu?

İş uyuşmazlıkları: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca bireysel veya toplu iş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur. [Kıdem tazminatı](/hesaplamalar/kidem-tazminati), [ihbar tazminatı](/hesaplamalar/ihbar-tazminati), işe iade, [fazla mesai](/hesaplamalar/fazla-mesai), [yıllık izin ücreti](/hesaplamalar/yillik-izin), ücret alacağı bu kapsama girer. Önemli istisna: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk dışındadır.

Ticari uyuşmazlıklar: 6102 sayılı TTK'ya 7155 sayılı Kanun ile eklenen 5/A maddesi (1 Ocak 2019'dan itibaren), ticaret mahkemelerinin görev alanına giren uyuşmazlıklarda arabuluculuğu dava şartı yapmıştır. Şirketler arası alacak davaları, ticari sözleşme uyuşmazlıkları, ortaklık uyuşmazlıkları bu kapsamdadır. İstisna: Konkordato ve iflas davaları bu zorunluluktan muaftır.

Tüketici uyuşmazlıkları: 6502 sayılı TKHK kapsamında Bakanlık tarafından her yıl belirlenen alt sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunludur. Alt sınırın altında kalan uyuşmazlıklar için Tüketici Hakem Heyeti yetkilidir.

Kira uyuşmazlıkları: 7445 sayılı Kanun'la 2023 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar da zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Kira tespit, uyarlama ve kiracı tahliyesine ilişkin davalarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır.

Arabuluculuk Ücret Tarifesi ve Hesaplama Yöntemi

Arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı tarafından her yıl Resmi Gazete'de yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (AAAT) ile belirlenir. Tarife iki ana bölüm içerir: anlaşma sağlanması halinde ücret ve anlaşma sağlanamaması halinde ücret.

Tarife kademeli (dilimli) bir yapıya sahiptir; uyuşmazlık değeri yükseldikçe her dilim için farklı oran uygulanır. Hesaplama kümülatif değildir; yalnızca her dilime düşen kısım o dilimin oranıyla çarpılır ve dilimlerin toplamı alınır.

Arabuluculuk ücreti kural olarak taraflarca eşit paylaşılır. Taraflar anlaşarak farklı bir ödeme paylaşımı belirleyebilir. Tek taraflı katılım halinde katılan taraf ücretin tamamından sorumludur; ancak sonraki yargılama sürecinde bu durum yargılama giderleri kapsamında değerlendirilebilir.

Anlaşma Halinde ve Anlaşamazsa Farklı Ücret Uygulaması

AAAT, anlaşma sağlanması durumunda daha yüksek ücret öngörür. Bu bilinçli bir tasarım tercihidir: arabulucuyu tarafları uzlaşmaya yönlendirmeye ve tarafları da anlaşmaya motive etmeye çalışır.

İş uyuşmazlıklarında özel bir kural işletilir: anlaşma sağlanamaması halinde ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır, taraflara herhangi bir maliyet yüklenmez. İşçi için bu güvence büyük önem taşır. İki saati aşan sürelerde taraflar eşit paylaşarak ödeme yapar.

Ticari ve diğer uyuşmazlıklarda anlaşma sağlanamaması halinde, taraflar yalnızca oturulan süreye karşılık gelen saatlik ücreti eşit olarak öder. Bu ücret iş uyuşmazlıklarından farklı olarak Bakanlık tarafından karşılanmaz.

İş Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk: Avukat İçin Pratik Notlar

İş Mahkemeleri Kanunu md.3 uyarınca dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur. Arabuluculuk bürosu arabulucu ataması yapıp taraflara iletir. Arabulucu bir toplantı takvimi belirleyerek tarafları davet eder.

Süreler: İş uyuşmazlıklarında 3 hafta, tarafların mutabık kalmasıyla 1 hafta uzatılabilir; azami süre 4 haftadır. Taraflardan biri mazeretsiz toplantıya katılmazsa son tutanak düzenlenir; katılmayan taraf yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.

Kritik avukatlık notu — son tutanağın içeriği: Son tutanakta dava dilekçesinde yer alacak tüm taleplerin yer alması şarttır. Son tutanakta görünmeyen bir taleple dava açılırsa mahkeme o talep yönünden dava şartı yokluğu gerekçesiyle redde hükmedebilir. Talep listesi arabuluculuk sürecinden önce eksiksiz hazırlanmalı ve son tutanak imzalanmadan titizlikle incelenmelidir.

Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk: TTK 5/A

6102 sayılı TTK'ya eklenen 5/A maddesiyle ticaret mahkemelerinin görev alanına giren ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk 1 Ocak 2019'dan itibaren zorunlu hale gelmiştir. Ticari alacak, ticari sözleşme, şirket uyuşmazlıkları, marka ve patent uyuşmazlıkları bu kapsama girer.

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süresi 6 haftadır. Tarafların mutabık kalmasıyla 2 hafta uzatılabilir; azami süre 8 haftadır. Karmaşık ticari davalar için bu uzun süre müzakere esnekliği tanır.

Pratik dikkat noktası: Birden fazla ticari talep aynı uyuşmazlıktan kaynaklanıyorsa tüm taleplerin tek arabuluculuk başvurusunda birleştirilmesi gerekir. Aksi hâlde bazı talepler bakımından dava şartı eksikliği doğabilir.

Avukatın Arabuluculuktaki Rolü ve Ücret Hakkı

Taraflar arabuluculuk seanslarında bir avukat aracılığıyla temsil edilebilir. Avukat müzakere stratejisi belirler, taraf menfaatlerini korur ve anlaşma metninin hukuka uygunluğunu denetler. Arabuluculukta avukat varlığı hem süreç kalitesini hem de anlaşmanın icra edilebilirliğini önemli ölçüde artırır.

Avukat Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) arabuluculuk bölümü, taraf vekili avukatın asgari ücretini düzenler. Arabuluculukta anlaşma sağlanması halinde avukat, anlaşılan tutar üzerinden AAÜT'ün öngördüğü nispi oranın %50'sini asgari ücret olarak talep edebilir. Bu ücret vekalet sözleşmesiyle artırılabilir ancak tarifenin altına indirilmesi baro etik kurallarıyla bağdaşmaz.

Arabulucu ücreti ile avukat ücreti birbirinden tamamen bağımsız kalemlerdir. Arabulucu kendi tarifesinden, avukat ise AAÜT'ten ayrı olarak müvekkilinden ücret talep eder.

Arabuluculuk Ücreti KDV ve Vergisel Boyut

Arabulucular serbest meslek erbabı sayılır. Bu nedenle arabuluculuk ücreti serbest meslek makbuzuyla belgelenir ve makbuz tutarı üzerine %20 [KDV](/hesaplamalar/kdv-hesaplama) eklenir. AAAT'te belirtilen tüm ücretler KDV hariçtir.

Kurumlar vergisi mükellefi işletmeler arabuluculuk ücretini gider kaydedip KDV'yi indirim konusu yapabilir. Gerçek kişiler için ise KDV doğrudan maliyet unsurudur.

Arabulucu, GVK md.65-67 kapsamında serbest meslek kazancı elde eder ve [serbest meslek makbuzu](/hesaplamalar/makbuz-hesaplama) düzenler. Kurumsal ödemeler için GVK md.94 kapsamındaki stopaj kuralları da dikkate alınmalıdır.

Arabuluculuk Zamanaşımını ve Hak Düşürücü Süreyi Durdurur

6325 sayılı HUAK'ın 16. maddesi kritik bir güvence içerir: "İlgili kanundaki zamanaşımı ve hak düşürücü süre, arabulucunun göreve başladığı tarihten sona erdiği tarihe kadar işlemez." Bu hüküm hem ihtiyari hem zorunlu arabuluculuk için geçerlidir.

Pratik önemi: Zamanaşımı süresinin dolmak üzere olduğu davalarda arabuluculuk başvurusu bu süreyi durdurarak hak kaybını önleyebilir. Özellikle 5 yıllık kıdem tazminatı zamanaşımı ve 2 yıllık haksız fiil zamanaşımının sona erme tarihi yaklaşan davalarda bu güvence hayati önem kazanır.

Dikkat edilmesi gereken nokta: Zamanaşımının durması arabulucunun "göreve başladığı" tarihten itibaren başlar, yani arabuluculuk bürosuna başvuru tarihinden değil. Büro başvurusu ile arabulucunun atanıp göreve başlama tarihi arasında geçen sürede zamanaşımı işlemeye devam eder. Bu farkı göz önünde bulundurarak başvuru zamanlaması yapılmalıdır.

Anlaşma Belgesi, Son Tutanak ve İcra Edilebilirlik Şerhi

Arabuluculuk süreci iki farklı belgeyle kapanır. Anlaşma sağlanırsa arabulucu ve tüm taraflarca imzalanan anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma sağlanamazsa yalnızca tarafların süreçteki varlığını belgeleyen son tutanak düzenlenir.

Anlaşma belgesi doğrudan icraya konulamaz. İlam niteliği kazanabilmesi için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir (HUAK md.18). Bu prosedür genellikle kısa sürer; mahkeme yalnızca biçimsel inceleme yapar.

İcra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra anlaşma belgesi mahkeme ilamı gibi işlem görür ve ilamlı icra takibine konu olabilir. Şerh alınmayı tercih etmemek de mümkündür; bu durumda belge hukuki bağlayıcılığı olan olağan bir sözleşme niteliği taşır ve icra için ya ilamsız takip ya da dava yolu gerekir.

Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?

1. Uyuşmazlık türü (iş/ticari/tüketici) ve değeri belirlenir.
2. Güncel Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ndeki ilgili dilim tespit edilir.
3. Anlaşma durumu seçilir: tam anlaşma, kısmi anlaşma veya anlaşamama.
4. Arabulucu saatlik ücreti ve oturum sayısı hesaba katılır.
5. KDV (%20) eklenerek toplam arabulucu ücreti bulunur.
6. Taraf sayısına bölünerek kişi başına düşen ödeme gösterilir.

Yasal Dayanak: 6325 sayılı Kanun / Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi

Sık Sorulan Sorular

Örnek 1: 300.000 TL İş Uyuşmazlığı — Anlaşma Sağlandı

300.000 TL işçi alacağı talepli uyuşmazlıkta arabuluculukta anlaşma sağlanması:

Sonuç: Anlaşma sağlanması halinde her iki taraf ücreti eşit paylaşır. Güncel tutarlar için arabuluculuk ücreti hesaplama aracını kullanınız.

Örnek 2: İş Uyuşmazlığı — Anlaşma Sağlanamadı

Kıdem tazminatı talepli uyuşmazlıkta anlaşma sağlanamaması durumu:

Sonuç: İş uyuşmazlığında anlaşma sağlanamaması halinde ilk 2 saatlik ücret devlet tarafından karşılanır. İşçi için ekstra maliyet riski yoktur.

Örnek 3: 500.000 TL Ticari Uyuşmazlık — Anlaşma

İki şirket arasındaki ticari alacak uyuşmazlığında arabuluculukta anlaşma:

Sonuç: TTK 5/A uyarınca ticari uyuşmazlıkta arabuluculuk zorunludur. Başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Dava Şartı Eksikliği: Dava Reddedilir

Zorunlu arabuluculuğa başvurmadan açılan dava usulden (ilk itirazla) reddedilir. Sonradan arabuluculuğa gidip yeniden dava açılabilir ancak bu zaman ve maliyet kaybı doğurur.

Son Tutanak ile Dava Talebi Örtüşmeli

Son tutanakta yer almayan bir talep için dava açılırsa o talep yönünden dava şartı yokluğundan redde maruz kalınabilir. Talep listesi arabuluculuk öncesinde titizlikle hazırlanmalıdır.

HUAK md.16 — Zamanaşımı Durur

Arabulucunun göreve başladığı tarihten sona erdiği tarihe kadar zamanaşımı ve hak düşürücü süre işlemez. Zamanaşımı dolmak üzere olan davalarda arabuluculuk başvurusu bu süreyi korur.

İcra Edilebilirlik Şerhi Olmadan İlamlı İcra Yapılamaz

Arabuluculuk anlaşma belgesi, sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınmadan ilamlı icra takibine konu olamaz.

Ücrete KDV Eklenir

Tarifedeki tutarlar KDV hariçtir. Toplam maliyeti hesaplarken %20 KDV'yi dahil etmeyi unutmayın.

İş Davalarında Anlaşmazlık Halinde İşçi Ödemez

Anlaşma sağlanamaması halinde ilk 2 saatlik arabuluculuk ücreti devlet tarafından karşılanır. İşçi için maliyet riski yoktur.

İlgili Hukuki Terimler

Zorunlu Arabuluculuk

Kanunda belirtilen uyuşmazlıklarda (iş, ticaret, tüketici, kira) dava açmadan önce arabulucuya başvurunun zorunlu olduğu ve dava şartı niteliği taşıdığı arabuluculuk türüdür.

İhtiyari Arabuluculuk

Tarafların kendi özgür iradeleriyle, herhangi bir yasal zorunluluk olmaksızın arabulucuya başvurmasıdır. Her türlü uyuşmazlık için uygulanabilir.

Son Tutanak

Arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sona erdiğini belgeleyen resmi tutanaktır. Dava açmak için son tutanağın aslının dilekçeye eklenmesi zorunludur.

Anlaşma Belgesi

Arabuluculukta tarafların uzlaşması halinde düzenlenen, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan belgedir. İcra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra ilam niteliği kazanır.

İcra Edilebilirlik Şerhi

Sulh hukuk mahkemesi tarafından verilen ve arabuluculuk anlaşma belgesine ilam niteliği kazandıran şerhtir. Bu şerh olmadan anlaşma ilamlı icra yoluyla takibe konulamaz.

AAAT

Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi. Adalet Bakanlığı tarafından her yıl Resmi Gazete'de yayımlanır ve arabuluculuk ücretinin alt sınırını belirler.

İlgili Hesaplama Araçları

• Vekalet Ücreti Hesaplama 2026 — AAÜT Tarifesi + KDV Dahil
• Mahkeme Harcı Hesaplama 2026 — Peşin Harç ve Karar Harcı
• Yasal Faiz Hesaplama 2026 — Temerrüt ve Avans Faizi Hesapla

İlgili Hukuki Terimler

• AAÜT (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi)
• Zorunlu Arabuluculuk
• Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT)
• Arabuluculuk

Tüm Hukuki Terimler →

Yasal Kaynaklar

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
• Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi