3095 sayılı Kanun hükümlerine göre ana para ve tarih aralığı üzerinden yasal, ticari veya temerrüt faizi hesaplanır. Güncel oran otomatik uygulanır.
Faiz Nedir ve Hukuki Temeli
Faiz, para borcunun zamanında ödenmemesi veya başkasının parasının kullanılması karşılığında ödenen bedeldir. Türk hukukunda faiz, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun ile düzenlenmiştir.
Faiz türleri: yasal faiz, ticari faiz (avans faizi) ve temerrüt faizi olarak üçe ayrılır. Yasal faiz adi işlerde, ticari faiz ticari işlerde, temerrüt faizi ise borcun zamanında ödenmemesi halinde uygulanır.
Faiz oranları TCMB tarafından belirlenen reeskont ve avans faiz oranlarına bağlı olarak değişir. Yasal faiz oranı kanunla sabitlenmiş olup, ticari (avans) faiz oranı TCMB tarafından periyodik olarak güncellenir.
Faiz Türleri ve Oranları
Yasal faiz: 3095 sayılı Kanun md. 1 uyarınca yıllık %24 olarak uygulanır (2024 Haziran güncellemesi). Adi (ticari olmayan) borç ilişkilerinde ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yasal faiz işletilir.
Ticari faiz (avans faizi): 3095 sayılı Kanun md. 2 uyarınca ticari işlerde uygulanır. Oran, TCMB tarafından belirlenen avans faiz oranıdır. Ticari faiz oranı genellikle yasal faiz oranından yüksektir.
Temerrüt faizi: Borçlunun borcunu zamanında ödememesi halinde, muacceliyet tarihinden veya temerrüt tarihinden itibaren işletilir. Adi işlerde yasal faiz, ticari işlerde avans faiz oranı uygulanır.
Bileşik (mürekkep) faiz: Kural olarak yasaktır. İstisnalar: cari hesap ilişkileri, ticari krediler ve kambiyo senetleri gibi kanunda özel olarak izin verilen hallerde uygulanabilir.
Faiz Hesaplama Formülü
Basit faiz formülü: Faiz = Ana Para × Faiz Oranı × Gün Sayısı / 365. Bu formül, faizin ana para üzerinden düz olarak hesaplandığı durumlarda kullanılır.
Faiz hesaplamasında gün sayısı, başlangıç tarihinden bitiş tarihine kadar olan takvim günleri esas alınarak hesaplanır. Başlangıç günü hesaba dahil edilmez, bitiş günü dahil edilir.
Değişken oranlı faiz hesabında, oran değişikliklerinin olduğu her dönem ayrı ayrı hesaplanır ve toplamı genel faiz tutarını verir. TCMB oran değişiklik tarihleri dikkatle takip edilmelidir.
Faizin Başlangıç ve Bitiş Tarihi
Faiz başlangıç tarihi, alacağın muaccel olduğu veya borçlunun temerrüde düştüğü tarihtir. İhtarname gönderimi, dava tarihi veya sözleşmede belirlenen vade tarihi faizin başlangıcını belirleyebilir.
Haksız fiillerde faiz, zarar tarihinden itibaren işler. Sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşme tarihinden itibaren faiz başlar.
Kıdem tazminatında faiz, fesih tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi oranı üzerinden işletilir. Bu özel bir faiz türüdür ve genel faiz oranlarından farklıdır.
Özel Faiz Türleri — İş Hukuku, İcra ve Vergi
[Kıdem tazminatı](/hesaplamalar/kidem-tazminati) faizi: İş Kanunu md. 14 uyarınca fesih tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi uygulanır. Bu özel faiz türü yasal ve ticari faizden farklıdır.
[İcra dosyasında](/hesaplamalar/icra-dosyasi) faiz: İcra takibinde alacağa işletilen faiz, ilam veya sözleşmede belirtilen faiz türü ve oranı üzerinden hesaplanır. İcra dairesince faiz başlangıç ve bitiş tarihleri titizlikle kontrol edilir.
Vergi borcu gecikme faizi: 6183 sayılı AATUHK uyarınca vergi borçlarına aylık %5 oranında [gecikme zammı](/hesaplamalar/gecikme-zammi) uygulanır. Gecikme zammı oranı Cumhurbaşkanlığı kararıyla değiştirilebilir.
TCMB Faiz Oranları — Dönemsel Tablo
Faiz hesaplamasında doğru dönem oranının kullanılması kritik önem taşır. TCMB reeskont ve avans oranları ile yasal faiz oranları dönemsel olarak değişir. Hesaplama yaparken alacağın doğduğu/temerrüt tarihinden itibaren her dönem için geçerli oran ayrı ayrı uygulanmalıdır.
Güncel yasal faiz oranı (2024 Haziran itibarıyla): yıllık %24. Güncel ticari (avans) faiz oranı: TCMB reeskont oranının belirli bir katı. Önceki dönemler: 2024 öncesi yasal faiz %12 (uzun süre sabit kalmıştır). TCMB avans faiz oranı ise para politikası kararlarıyla sık değişmektedir.
Kıdem tazminatı ve iş alacaklarında uygulanan "en yüksek banka mevduat faizi" oranı, bankaların fiilen uyguladığı mevduat faiz oranları arasından en yüksek olanıdır. Bu oran yasal ve ticari faiz oranlarından bağımsızdır ve Yargıtay uygulamasında bilirkişi marifetiyle tespit edilir.
İcra Takibinde Faiz Hesaplama Süreci
İcra takibi başlatıldığında faiz, ödeme emrinde belirtilen başlangıç tarihinden itibaren hesaplanır. İlamlı takipte mahkeme kararında belirtilen faiz türü ve başlangıç tarihi esas alınır. İlamsız takipte ise alacaklının beyanındaki faiz türü ve muacceliyet tarihi dikkate alınır.
Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse veya itiraz kaldırılırsa, icra müdürlüğü alacak + faiz + masraf toplamını hesaplayarak tahsilat yapar. Kısmi ödeme halinde önce masraflar, sonra faiz, en son ana para mahsup edilir (İİK md. 100).
Faiz hesaplamasına itiraz eden borçlu, icra mahkemesine şikayet yoluyla başvurabilir. Oran, tür veya süre hatası tespit edilirse mahkeme düzeltme yapılmasına karar verir. Faiz itirazı borca itirazdan farklıdır ve ayrı değerlendirilir.
Faiz Nasıl Hesaplanır?
- Ana para tutarı ve faiz türü (yasal / ticari / gecikme) belirlenir.
- Faizin başladığı ve bittiği tarihler girilir; gün sayısı hesaplanır.
- Güncel oran (TCMB reeskont veya yasal faiz) otomatik uygulanır.
- Ara dönemlerde oran değişikliği varsa dönemler ayrı ayrı hesaplanır.
- Toplam faiz tutarı = Ana Para × Oran × Gün / 365 formülüyle bulunur.
- Ana para + faiz toplamı (toplam borç) dökümü oluşturulur.
Yasal Dayanak: 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun
Sık Sorulan Sorular
Yasal faiz oranı 2026 ne kadar?
Yasal faiz oranı 3095 sayılı Kanun'a göre Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir. 2026 yılı yasal faiz oranı için güncel TCMB reeskont oranı esas alınır. Kesin oran için yukarıdaki hesaplayıcıyı kullanın.
Yasal faiz ile ticari faiz farkı nedir?
Yasal faiz, adi (ticari olmayan) alacaklarda uygulanır. Ticari faiz ise Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ticari işlerde geçerlidir ve oran genellikle TCMB reeskont faizinin belirli bir katı olarak belirlenir.
100.000 TL alacak için 1 yıllık faiz ne kadar çıkar?
Formül: Faiz = Ana Para × Oran × Gün / 365. Örneğin %12 yasal faizle hesaplandığında 100.000 TL × 0,12 = 12.000 TL/yıl faiz çıkar. Güncel oran değişkendir; hesaplayıcı otomatik uygular.
Temerrüt faizi ne zaman başlar?
Alacak vadesi geçmişse muacceliyet anından, belirsiz vadeli alacaklarda ise ihtarnameyle temerrüde düşürülen tarihten itibaren işlemeye başlar. Mahkeme davası için dava tarihi esas alınabilir.
Bileşik faiz uygulanabilir mi?
Kural olarak yasaktır. Cari hesap sözleşmesi, ticari kredi ve taraflar arasında açıkça kararlaştırılmış hallerde istisnai olarak uygulanabilir (TBK md. 391). Mahkeme kararıyla hükmolunan faizde bileşik uygulanmaz.
Gecikme faizi ile temerrüt faizi aynı mı?
Pratikte aynı kavramı ifade eder. "Gecikme faizi" borçlunun gecikmesi nedeniyle işleyen faizi; "temerrüt faizi" ise borçlunun yasal anlamda temerrüde düşmesinden itibaren işleyen faizi tanımlar.
Avans faizi nedir?
TCMB tarafından belirlenen ve ticari işlere uygulanan kısa vadeli kredi faizidir. Kimi zaman ticari alacaklarda temerrüt faizi oranı olarak da kullanılır.
Faiz hesabında 365 mi 360 gün kullanılır?
3095 sayılı Kanun kapsamındaki yasal faizde yıl 365 gün esas alınır. Ticari kredilerde veya özel sözleşmelerde 360 gün kullanılabilir; anlaşmazlıkta sözleşme veya kanun hükmü belirleyicidir.
Enflasyon farkı faizi nedir ve nasıl hesaplanır?
Enflasyon farkı faizi (munzam zarar), alacaklının yasal faiz ile karşılanamayan enflasyon kaynaklı zararını tazmin için TBK md. 122 uyarınca talep edilen ek tazminattır. Yasal faiz ile TÜFE arasındaki fark hesaplanarak ispat yükü alacaklıya aittir; mahkemeler son yıllarda reel zararın varlığını aramaktadır.
Temerrüt faizi en fazla kaç olabilir?
Yasal temerrüt faizinde üst sınır yoktur; oran 3095 s. Kanun ve TCMB kararlarıyla belirlenir. Ticari işlerde temerrüt faizi “avans faiz oranı” olarak uygulanır ve genellikle yasal faizin üzerindedir. Taraflar sözleşmeyle daha yüksek oran kararlaştırabilir; ancak ahlaka aykırı derecede yüksek oran mahkemece indirilir (TBK md. 120).
İcra dosyasında faiz nasıl hesaplanır?
İcra takibinde faiz, borcun muaccel olduğu tarihten itibaren işler. İlamsız takipte ihtarname tarihi, ilamlı takipte mahkeme karar tarihinden itibaren hesaplanır. İcra müdürlüğü hesaplama yapar; borçlu itiraz ederse icra mahkemesinde şikayette bulunabilir. Faiz türü (yasal/ticari) mahkeme kararında belirtilir.
Faiz hesaplama formülü nedir?
Basit faiz formülü: Faiz = Ana Para × Yıllık Oran × Gün Sayısı / 365. Örneğin 200.000 TL ana para, %30 yasal faiz, 180 gün: 200.000 × 0,30 × 180 / 365 = 29.589,04 TL. Ara dönemlerde oran değişmişse her dönem ayrı hesaplanıp toplanır. Bileşik faiz ise kural olarak yasaktır.
Ticari temerrüt faiz oranı 2026 ne kadar?
Ticari işlerde temerrüt faizi TCMB avans faiz oranı üzerinden hesaplanır. 2026 yılı güncel avans faiz oranı için TCMB dönemsel açıklamaları takip edilmelidir. Hesaplayıcımız güncel TCMB oranlarını otomatik uygular. Ticari faiz oranı, adi (yasal) faizden yüksektir ve genellikle %40-50 aralığında seyreder.
Örnek 1: 100.000 TL Yasal Faiz — 6 Ay
100.000 TL alacak için 6 aylık yasal faiz hesabı:
| Ana Para | 100.000 TL |
| Faiz Türü | Yasal faiz |
| Süre | 180 gün |
| Hesaplama | 100.000 × 0,24 × 180/365 |
| Faiz Tutarı | 11.835,62 TL |
| Toplam Alacak | 111.835,62 TL |
Sonuç: 6 aylık yasal faiz ile birlikte toplam alacak 111.835,62 TL olarak hesaplanır.
Örnek 2: 250.000 TL Ticari Faiz — 1 Yıl
Ticari ilişkiden doğan 250.000 TL alacak için 1 yıllık ticari faiz:
| Ana Para | 250.000 TL |
| Faiz Türü | Ticari (avans) faiz |
| Süre | 365 gün |
| Oran | TCMB güncel avans faiz oranı |
Sonuç: Ticari faiz oranı yasal faizden yüksek olduğundan, ticari alacaklarda faiz tutarı daha fazla çıkar.
Örnek 3: Kıdem Tazminatı Gecikmesi — 200.000 TL
İş akdi feshinden 6 ay sonra hâlâ ödenmeyen 200.000 TL kıdem tazminatı için en yüksek banka mevduat faizi:
| Kıdem Tazminatı | 200.000 TL |
| Faiz Türü | En yüksek banka mevduat faizi |
| Süre | 180 gün (6 ay) |
| Tahmini Oran | ~%45-50 (bankadan bankaya değişir) |
| Tahmini Faiz | 200.000 × 0,47 × 180/365 ≈ 46.356 TL |
| Toplam Alacak | ~246.356 TL |
Sonuç: Kıdem tazminatı gecikmesinde yasal/ticari faiz değil, en yüksek banka mevduat faizi uygulanır. Bu oran diğer faiz türlerinden genellikle yüksektir.
Yasal ve Ticari Faiz Oranlarını Karıştırmayın
Adi işlerde yasal faiz, ticari işlerde ticari (avans) faiz uygulanır. Yanlış oran seçimi hatalı hesaplamaya yol açar.
Bileşik Faiz Kural Olarak Yasaktır
Faize faiz yürütülemez (anaparacılık yasağı). Cari hesap ve ticari kredi gibi istisnai hallerde bileşik faiz uygulanabilir.
Değişken Oranlı Hesaplamada Dönemler Ayrılmalı
TCMB oran değişiklik tarihlerinde faiz her dönem için ayrı hesaplanarak toplanır.
Kıdem Tazminatı Faizi Farklıdır
Kıdem tazminatında yasal veya ticari faiz değil, en yüksek banka mevduat faizi uygulanır. Oranı kendine özgüdür.
İlgili Hukuki Terimler
- Yasal Faiz
- 3095 sayılı Kanun'a göre adi işlerde uygulanan faiz türüdür. Oran kanunla belirlenir.
- Ticari (Avans) Faiz
- Ticari işlerde uygulanan ve TCMB tarafından belirlenen faiz oranıdır.
- Temerrüt Faizi
- Borçlunun borcunu zamanında ödememesi halinde muacceliyet tarihinden itibaren işletilen faizdir.
- Muacceliyet
- Borcun vadesi gelmiş ve ödenebilir hale gelmiş olmasıdır.
- Bileşik Faiz
- İşlemiş faizin ana paraya eklenerek yeni dönemde faize tabi tutulmasıdır. Kural olarak yasaktır.
- Reeskont Oranı
- TCMB'nin bankalara iskontolu senet karşılığında kredi verirken uyguladığı faiz oranıdır. Ticari faiz hesabında referans olarak kullanılır.
- Munzam Zarar
- Alacaklının yasal faizle karşılanamayan ek zararıdır. TBK md. 122 uyarınca ispat yüküyle talep edilebilir.
İlgili Hesaplama Araçları
İlgili Hukuki Terimler
Yasal Kaynaklar
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun
- TCMB Reeskont ve Avans Faiz Oranları