TBK md. 146-160, İş Kanunu md. 32 ve TTK hükümlerine göre dava zamanaşımı süresi ve son başvuru tarihi hesaplama. Haksız fiil, iş alacağı, kıdem/ihbar tazminatı, bono, kira alacağı ve daha fazlası.
Zamanaşımı Nedir?
Belirli bir süre içinde dava yoluyla ileri sürülmeyen alacak haklarının, borçlunun itirazıyla dava edilemez hale gelmesidir. Zamanaşımı, alacaklıyı harekete geçmeye zorlar ve hukuki ilişkilerde belirlilik sağlar.
TBK md. 146'ya göre genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Ancak iş hukuku, ticaret hukuku ve özel düzenlemeler daha kısa süreler öngörür. Süre, hakkın muaccel olduğu andan işlemeye başlar.
Zamanaşımının Kesilmesi ve Durması
Zamanaşımı kesilirse (TBK md. 154): borçlunun borcu tanıması (kısmi ödeme, faiz ödemesi, teminat verme), dava açılması veya [icra takibi](/hesaplamalar/icra-dosyasi) başlatılmasıyla süre sıfırlanır ve yeni bir süre işlemeye başlar.
Zamanaşımı duruyorsa (TBK md. 153): evlilik, vasi-mahcur ilişkisi, mücbir sebep gibi hallerde süre akmaz; engel kalktığında kaldığı yerden devam eder.
Zamanaşımı Süresi Nasıl Hesaplanır?
- Dava / talep türü seçilir.
- Hakkın doğduğu / olay tarihi girilir.
- Haksız fiil davalarında ek olarak zararın öğrenildiği tarih girilir.
- Seçilen dava türüne göre yasal zamanaşımı süresi (1-20 yıl) otomatik belirlenir.
- Son başvuru tarihi = Başlangıç tarihi + Zamanaşımı süresi.
- Bugün ile son tarih karşılaştırılarak kalan gün veya gecikme gösterilir.
Yasal Dayanak: TBK md. 146-160 / İş K. md. 32 / TTK md. 749
Sık Sorulan Sorular
Zamanaşımı nedir?
Belirli bir süre içinde kullanılmayan alacak hakkının, borçlunun itirazıyla dava edilemez hale gelmesidir. TBK md. 146'ya göre genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Zamanaşımı süresi, hakkın muaccel olduğu andan (ifa zamanının geldiği andan) başlar.
İş davalarında zamanaşımı ne kadardır?
İş Kanunu md. 32 uyarınca ücret, fazla mesai, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre, iş akdinin sona erdiği tarihten başlar.
Haksız fiil davalarında zamanaşımı nasıl işler?
TBK md. 72'ye göre haksız fiil tazminatı için iki süre geçerlidir: Zarar ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl; fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıl. Hangisi önce dolarsa zamanaşımı o süreyle gerçekleşir.
Zamanaşımı nasıl kesilir?
TBK md. 154'e göre zamanaşımı; borçlunun borcu kabul etmesi (kısmi ödeme, faiz ödeme, rehin verme), dava açılması veya icra takibi başlatılmasıyla kesilir. Kesilmeden sonra yeni bir süre işlemeye başlar.
Kira alacaklarında zamanaşımı kaç yıldır?
TBK md. 147/1 uyarınca kira alacakları için zamanaşımı süresi 5 yıldır. Süre, her kira bedelinin muaccel olduğu (ödenebilir hale geldiği) andan itibaren ayrı ayrı işler.
Bono ve senetlerde zamanaşımı nedir?
TTK md. 749'a göre poliçe ve bono alacaklarında zamanaşımı, vadenin gelmesinden itibaren 3 yıldır. Çek alacaklarında ise ÇK md. 17 uyarınca muhatap bankaya ibraz süresinin sona ermesinden itibaren 3 yıl geçerlidir.
Zamanaşımı def'i mi yoksa itiraz mı?
Zamanaşımı, def'i niteliğinde olup borçlunun mahkemede açıkça ileri sürmesi gerekir. Hakim resen (kendiliğinden) zamanaşımını gözetemez. Borçlu zamanaşımını ileri sürmezse alacak tahsil edilebilir.
Tapu tescil davalarında zamanaşımı var mı?
Olağan kazandırıcı zamanaşımıyla (TMK md. 712) taşınmaz mülkiyeti kazanmak için 20 yıl aralıksız zilyetlik şarttır. Bu, gerçek anlamda bir zamanaşımı değil, bir kazanma yoludur.
İşçi Kıdem Tazminatı — 5 Yıllık Zamanaşımı
01.01.2021'de işten çıkarılan işçinin kıdem tazminatı için zamanaşımı hesabı.
| İşten Çıkarılma Tarihi | 01.01.2021 |
| Zamanaşımı Süresi | 5 yıl |
| Son Başvuru Tarihi | 01.01.2026 |
Sonuç: Bu işçinin kıdem tazminatı davası en geç 01.01.2026 tarihine kadar açılmalıdır.
Zamanaşımı Def'i
Zamanaşımı kendiliğinden işlemez; borçlunun mahkemede itiraz olarak ileri sürmesi gerekir.
Hak Düşürücü Süre Farklıdır
Hak düşürücü süreler zamanaşımından farklıdır: hakim resen gözetir ve kesilmez/durmaz.
İlgili Hukuki Terimler
- Zamanaşımı
- Hakkın belirli sürede kullanılmaması durumunda borçlunun itiraz hakkı kazandığı hukuki kurum.
- Muacceliyet
- Alacağın ifa edilebilir (talep edilebilir) hale geldiği an. Zamanaşımı bu andan başlar.
- Def'i
- Borçlunun davayı etkisiz kılmak için ileri sürdüğü savunma (mahkeme resen gözetemez).